15 Şubat Uluslararası Çocukluk Çağı Kanseri Günü, çocukluk çağında görülen kanserlere dikkat çekmek, erken tanı ve etkili tedavinin önemini vurgulamak ve bu süreçte çocuklar ile ailelerinin yaşadığı zorluklara farkındalık oluşturmak amacıyla tüm dünyada anılmaktadır. Optimed Çerkezköy Hastanesi diyetisyeni Dyt. İrem Araç çocukluk çağı kanserlerinde beslenmenin önemi hakkında detaylı bilgi veriyor.

Çocukluk Çağı Kanserlerinde Beslenmenin Önemi

Çocukluk çağı kanserleri, erişkin kanserlerinden farklı özellikler gösterir. Tanı, tedavi ve takip süreçleri çocukların büyüme ve gelişme döneminde olmaları nedeniyle çok daha hassas bir yaklaşım gerektirir. Bu nedenle tedavi süreci yalnızca tıbbi uygulamalarla sınırlı kalmamalı; psikososyal destek ve beslenme yönetimi ile birlikte ele alınmalıdır.

Beslenme, Tedavi Sürecinin Neresinde?

Çocukluk çağı kanserlerinde beslenme, tedavinin etkinliğini ve çocuğun yaşam kalitesini doğrudan etkileyen çok önemli bir unsurdur.

Beslenme, kanseri tedavi eden bir yöntem değildir; ancak tedavinin etkinliğini ve çocuğun bu sürece dayanıklılığını doğrudan etkiler. Yeterli ve dengeli beslenme;

• Tedaviye bağlı yan etkilerin daha iyi tolere edilmesine,
• Enfeksiyon riskinin azaltılmasına,
• Doku onarımının desteklenmesine,
• Kilo kaybının önlenmesine,
• Büyüme ve gelişmenin mümkün olan en iyi şekilde sürdürülmesine katkı sağlar.

Çocukluk çağında artan enerji, protein, vitamin ve mineral gereksinimleri; hastalık ve tedavi süreciyle birlikte daha da önem kazanır.

Tedavi Sürecinde Karşılaşılan Beslenme Sorunları

Kanser tedavisi alan çocuklarda beslenmeyi zorlaştıran pek çok durum görülebilir. Bunlar arasında en sık karşılaşılanlar:

• İştahsızlık
• Bulantı ve kusma
• Ağız içi yaralar (mukozit)
• Tat ve koku değişiklikleri
• İshal veya kabızlık
• Kilo kaybı ya da kortizon tedavisine bağlı kilo artışı

Bu yan etkiler çocuktan çocuğa farklılık gösterebilir ve zaman içinde değişebilir. Bu nedenle beslenme yaklaşımının dinamik ve bireyselleştirilmiş olması büyük önem taşır.

Çocukluk Çağı Kanserlerinde Beslenme Nasıl Olmalı?

Çocukluk çağı kanserlerinde beslenme, tek tip önerilerle yönetilemez. Kanserin türü, uygulanan tedavi, tedavi süresi, çocuğun yaşı, büyüme durumu ve mevcut yan etkiler beslenme planını doğrudan etkiler. Örneğin bazı çocuklar yeterli besin alabiliyorken sadece tat değişikliği yaşayabilir, bazıları ise günlerce yeterince besin alamayabilir. Bu nedenle her çocuk için ayrı bir değerlendirme yapılmalı ve beslenme planı buna göre düzenlenmelidir.

Aileler, bu süreçte çoğu zaman iyi niyetle ancak bilimsel temeli olmayan bilgilerle karşılaşabilmektedir. Özellikle “şeker kanseri besler”, “tek tip diyetle iyileşme sağlanır” ya da “bitkisel kürler tedavinin yerine geçebilir” gibi söylemler, çocuklar için ciddi riskler oluşturabilir.

Çocukluk çağı kanserlerinde beslenme, yasaklar ve katı kurallardan çok; çocuğun o günkü ihtiyacını anlayabilmeyi gerektirir. Tedavi sürecinde en doğru beslenme, çocuğun yiyebildiği, tolere edebildiği ve besin öğesi açısından ihtiyacını karşılayan beslenmedir.

Beslenmede sadece enerji miktarı değil  besin kalitesi de önemlidir. Beslenme planında;

• Sebze ve meyve gibi vitamin ve mineral kaynakları,
• Yeterli protein kaynakları (et, yumurta, süt ürünleri, baklagiller)
• Sağlıklı yağlar (zeytinyağı, avokado, kuruyemiş vb.) yer almalı,
• Fast-food ve yüksek şekerli ürünlerden kaçınılmalıdır.
• Tedavi sürecinde düşük besin değerli yiyeceklerin tercih edilmesi uzun vadede metabolik sorunlara, obezite eğilimine ve bağışıklık sisteminde zayıflamaya neden olabilir.

Bu süreçte amaç; “mükemmel beslenme” değil, “yeterli ve sürdürülebilir beslenme” sağlamaktır. Bazı günler yalnızca sevdiği birkaç besini tüketebilmesi bile değerlidir. Gerektiğinde oral beslenme destekleri veya enteral beslenme ürünleri kullanmak, çocuğu güçlendiren bilimsel bir yaklaşımdır ve başarısızlık olarak görülmemelidir.

Beslenme planı mutlaka hekim ve diyetisyen iş birliğiyle oluşturulmalı; internetten edinilen, kontrolsüz ve bilimsel dayanağı olmayan uygulamalardan kaçınılmalıdır.

Beslenme Desteği ve Takibin Önemi

Tedavi sürecinde yeterli besin alımının sağlanamadığı durumlarda, oral veya enteral beslenme destekleri devreye girebilir. Bu destekler, çocuğun enerji ve protein ihtiyacını karşılamaya yardımcı olur ve tedavi sürecinin daha sağlıklı ilerlemesini sağlar. Beslenme desteği kararı, mutlaka sağlık ekibi tarafından değerlendirilmelidir.

Takviye ve Mikronutrient Desteği

Çocuklarda kanser tedavisi sırasında mikro-besin eksiklikleri (özellikle D vitamini, B12 vb.) görülebilir. Bu eksiklikler bağışıklık, enerji metabolizması ve doku onarımını olumsuz etkileyebilir ve tedavi yan etkilerini arttırabilir. Dolayısıyla takviye gereksinimi değerlendirilirken mutlaka bir sağlık profesyoneli gözetiminde hareket edilmelidir.

Umut Veren Gelecek

Günümüzde çocukluk çağı kanserlerinde tedavi başarı oranları her geçen yıl artmaktadır. Erken tanı, gelişen tedavi yöntemleri ve multidisipliner yaklaşım bu başarının temelini oluşturmaktadır. Beslenme ise bu sürecin görünmeyen ancak vazgeçilmez bir parçasıdır.

15 Şubat Uluslararası Çocukluk Çağı Kanseri Günü vesilesiyle; çocuklarımızın yanında olduğumuzu, bu zorlu yolculukta ailelerin yalnız olmadığını ve doğru beslenme desteğiyle tedavi sürecinin daha güçlü geçirilebileceğini bir kez daha vurgulamak isteriz.

*Web sitemizdeki bilgiler kişileri tanı ve tedaviye yönlendirme amacı taşımaz. Tanı ve tedaviye yönelik tüm işlemlerinizi doktorunuza danışmadan uygulamayınız. İçeriklerde Optimed Sağlık Grubu’nun tedavi edici sağlık hizmetlerine yönelik bilgiler yer almamaktadır.*Web sitemizdeki bilgiler kişileri tanı ve tedaviye yönlendirme amacı taşımaz. Tanı ve tedaviye yönelik tüm işlemlerinizi doktorunuza danışmadan uygulamayınız. İçeriklerde Optimed Sağlık Grubu’nun tedavi edici sağlık hizmetlerine yönelik bilgiler yer almamaktadır.

Yazar / Editör İletişim Numarası: 0282 726 05 55 / 8011