Optimed Sağlık Grubu - Sağlığınız Güvende
Varikosel Nedir? Belirtileri, Dereceleri ve Kısırlıkla İlişkisi
Arkadaşın ile Paylaş
Optimed Sağlık Grubu - Sağlığınız Güvende
19.11.2026
Yazar: Op. Dr. Sait AYGÜN

Varikosel, testisleri çevreleyen toplardamarların genişlemesiyle ortaya çıkan ve erkeklerde sık görülen bir damar hastalığıdır. Çoğunlukla sol testiste görülür. Bazı kişilerde herhangi bir şikâyete neden olmazken bazı erkeklerde testis çevresinde ağrı, dolgunluk hissi ve sperm kalitesinde bozulma gibi sorunlara yol açabilir.

Özellikle çocuk sahibi olmak isteyen erkeklerde önem taşıyan varikosel, her zaman kısırlık anlamına gelmez. Bununla birlikte bazı hastalarda sperm sayısını, hareketliliğini ve şeklini etkileyebilir. Varikoselin derecesi, kişinin şikâyetleri, testis hacmi ve sperm analizi sonuçları birlikte değerlendirilerek tedavi gerekliliğine karar verilir.

Varikosel Nedir?

Varikosel, testislerden kanı uzaklaştıran toplardamarların genişleyerek varisleşmesidir. Bacaklarda görülen varis oluşumuna benzer şekilde, testis çevresindeki damarların genişlemesi ve kan akışının bozulması sonucunda gelişir.

Varikosel genellikle ergenlik döneminde ortaya çıkar ve çoğunlukla sol tarafta görülür. Bunun temel nedenlerinden biri, sol testis toplardamarının anatomik olarak sağ taraftan farklı bir şekilde ana toplardamar sistemine bağlanmasıdır. Bu durum sol tarafta damar içi basıncın artmasına ve kanın geriye doğru kaçmasına zemin hazırlayabilir.

Varikosel gelişiminde toplardamar kapakçıklarının işlevini yeterince yerine getirememesi de etkili olabilir. Kanın testis çevresindeki damarlarda birikmesi, bölgedeki sıcaklığın artmasına ve testis fonksiyonlarının olumsuz etkilenmesine neden olabilir.

Varikosel her yaşta görülebilmekle birlikte özellikle ergenlik ve genç erişkinlik döneminde fark edilir. Bazı kişilerde yıllarca belirti vermeden devam edebilir.

Varikosel Dereceleri Nelerdir?

Varikosel derecesi, testis çevresindeki damar genişlemesinin fizik muayenede ne ölçüde hissedildiğine ve görüldüğüne göre belirlenir. Derecelendirme, hastalığın klinik durumunu tanımlamak açısından önemlidir. Ancak varikosel derecesinin yüksek olması tek başına ameliyat gerekliliği anlamına gelmez. Varikosel genel olarak şu şekilde sınıflandırılır:

Subklinik varikosel: Fizik muayenede elle hissedilmez ve gözle görülmez. Genellikle renkli Doppler ultrasonografi gibi görüntüleme yöntemleriyle saptanır.

1. derece varikosel: Damar genişlemesi normal muayenede hissedilmez; hasta ıkındığında veya Valsalva manevrası yaptığında elle fark edilebilir.

2. derece varikosel: Hasta ıkınmadan da ayakta yapılan muayenede genişlemiş damarlar elle hissedilebilir ancak dışarıdan belirgin şekilde görülmez.

3. derece varikosel: Genişlemiş damarlar hem elle belirgin olarak hissedilir hem de testis torbasında gözle görülebilir.

Varikosel derecesinin belirlenmesinde üroloji muayenesi temel değerlendirme yöntemidir. Gerektiğinde renkli Doppler ultrasonografi ile damarların yapısı, kan akış yönü ve testis hacmi incelenebilir.

Varikosel Belirtileri Nelerdir?

Varikosel bazı erkeklerde hiçbir belirtiye neden olmaz ve rutin muayene sırasında veya kısırlık araştırması yapılırken fark edilir. Belirti veren durumlarda ise en sık karşılaşılan şikâyetler testis çevresinde ağrı, ağırlık hissi ve damarların belirginleşmesidir. Başlıca varikosel belirtileri şunlardır:

  • Testislerde künt veya hafif şiddetli ağrı
  • Testis torbasında ağırlık ve dolgunluk hissi
  • Özellikle uzun süre ayakta kalınca veya fiziksel aktivite sonrasında artan rahatsızlık
  • Günün ilerleyen saatlerinde belirginleşebilen testis ağrısı
  • Testis üzerinde genişlemiş damarların gözle görülmesi veya elle hissedilmesi
  • Etkilenen testiste zamanla hacim kaybı veya gelişim geriliği
  • Bazı hastalarda sperm kalitesinde bozulmaya bağlı çocuk sahibi olma güçlüğü

Varikosele bağlı ağrı çoğunlukla hafif ve künt karakterlidir. Yatınca veya dinlenince azalabilir. Ancak testiste aniden başlayan şiddetli ağrı, şişlik, kızarıklık veya bulantı gibi belirtiler yalnızca varikosele bağlanmamalıdır. Testis torsiyonu gibi acil müdahale gerektiren durumların dışlanması için vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Varikosel Nasıl Teşhis Edilir?

Varikosel tanısı öncelikle üroloji uzmanı tarafından yapılan fizik muayene ile konulur. Muayene sırasında testisler ve çevresindeki damarlar hem ayakta hem de gerektiğinde ıkınma sırasında değerlendirilir.

Tanıyı desteklemek ve testislerin durumunu incelemek amacıyla renkli Doppler ultrasonografi istenebilir. Bu inceleme sayesinde damar genişlemesi, kanın geriye doğru akışı ve testis hacmi hakkında bilgi edinilir.

Çocuk sahibi olma güçlüğü yaşayan veya sperm kalitesinin değerlendirilmesi gereken erkeklerde semen analizi (sperm testi) de yapılabilir. Bu testte sperm sayısı, hareketliliği ve şekli gibi özellikler incelenir. Hastanın klinik durumuna göre hormonal testler de değerlendirmeye eklenebilir.

Varikosel Kısırlığa Neden Olur Mu?

Varikosel, erkek infertilitesiyle yani çocuk sahibi olma güçlüğüyle ilişkili olabilen önemli sağlık sorunlarından biridir. Ancak varikosel tanısı alan her erkek kısır değildir. Birçok kişi varikosel olmasına rağmen doğal yollarla çocuk sahibi olabilir.

Testislerin sağlıklı sperm üretebilmesi için uygun sıcaklıkta çalışması gerekir. Testis çevresindeki toplardamarların genişlemesi ve kanın bu damarlarda birikmesi, bölgedeki sıcaklığın yükselmesine neden olabilir. Ayrıca kan dolaşımındaki değişiklikler ve oksidatif stres gibi mekanizmalar testis fonksiyonlarını olumsuz etkileyebilir. Bu durum bazı erkeklerde:

  • Sperm sayısının azalmasına
  • Sperm hareketliliğinin düşmesine
  • Sperm şekil bozukluklarının artmasına
  • Sperm DNA bütünlüğünün olumsuz etkilenmesine yol açabilir.

Varikosel ile sperm kalitesi arasındaki ilişki, hastalığın derecesine ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişebilir. Bu nedenle yalnızca ultrason sonucuna bakarak doğurganlık hakkında kesin bir değerlendirme yapmak doğru değildir.

Çocuk sahibi olmak isteyen ve varikosel tanısı alan erkeklerde üroloji veya androloji değerlendirmesi önemlidir. Bu süreçte sperm analizi, testis hacmi, varikoselin fizik muayene bulguları ve çiftin üreme sağlığı birlikte ele alınır.

Varikosel tedavisi sonrasında bazı erkeklerde sperm parametrelerinde iyileşme görülebilir. Bununla birlikte ameliyatın gebelikle sonuçlanacağı garanti edilemez. Tedavinin başarısı kişisel faktörlere ve çiftin diğer doğurganlık koşullarına da bağlıdır.

Varikosel Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?

Varikosel tanısı alan her hastanın ameliyat olması gerekmez. Tedavi kararı; hastanın yaşı, şikâyetleri, varikoselin derecesi, testis hacmi, sperm analizi sonuçları ve çocuk sahibi olma isteği dikkate alınarak verilir. Özellikle aşağıdaki durumlarda varikosel ameliyatı gündeme gelebilir:

İnfertilite ve sperm değerlerinde bozulma: Çocuk sahibi olmaya çalışan erkekte fizik muayeneyle saptanabilen varikosel, infertilite ve anormal sperm parametreleri birlikte bulunuyorsa cerrahi tedavi değerlendirilebilir.

Devam eden testis ağrısı: Günlük yaşamı etkileyen ve diğer olası nedenler dışlandıktan sonra varikosele bağlanan ağrılarda tedavi düşünülebilir.

Testis hacminde azalma: Özellikle ergenlik dönemindeki hastalarda varikoselin bulunduğu taraftaki testisin gelişiminin geri kalması veya hacminin belirgin ölçüde küçük olması tedavi açısından önemlidir.

Seçilmiş üreme sağlığı sorunları: Bazı hastalarda sperm DNA hasarı veya yardımcı üreme tekniklerinde tekrarlayan başarısızlık gibi durumlarda uzman değerlendirmesiyle tedavi seçeneği ele alınabilir.

Sadece ultrasonografide saptanan, fizik muayenede hissedilmeyen subklinik varikosel için kısırlık tedavisi amacıyla rutin ameliyat önerilmez. Ayrıca sperm analizi normal olan infertil erkeklerde de varikosel ameliyatı genellikle önerilmez.

Varikosel Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Varikosel ameliyatının temel amacı, genişlemiş ve kanın geriye kaçmasına neden olan toplardamarları kapatarak kan akışının sağlıklı damarlar üzerinden devam etmesini sağlamaktır.

En sık uygulanan yöntemlerden biri mikrocerrahi varikoselektomidir. Bu yöntemde cerrah, ameliyat mikroskobu yardımıyla genişlemiş toplardamarları belirleyerek bağlar. Böylece testisin kan dolaşımını sağlayan atardamarların ve lenf damarlarının korunmasına özen gösterilir.

Hastanın durumuna ve hekimin değerlendirmesine göre laparoskopik cerrahi veya girişimsel radyoloji yöntemi olan embolizasyon da seçenekler arasında bulunabilir.

Varikosel ameliyatı genellikle genel veya uygun görülen anestezi altında gerçekleştirilir. İşlemin süresi, seçilen yönteme ve hastanın anatomik özelliklerine göre değişebilir. Ameliyat sonrasında hastanın iyileşme süreci ve günlük yaşama dönüş zamanı da uygulanan yönteme bağlıdır.

Varikosel Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci Nasıldır?

Varikosel ameliyatından sonra hafif ağrı, hassasiyet, morarma veya şişlik görülebilir. Bu şikâyetler çoğunlukla zaman içinde azalır. Hekimin önerdiği istirahat süresine uyulması ve ağır fiziksel aktivitelerden bir süre kaçınılması iyileşme sürecini destekler. Ameliyat sonrasında dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:

  • Hekimin önerdiği ilaçlar ve bakım talimatları uygulanmalıdır.
  • İlk dönemde ağır kaldırma ve yoğun egzersizden kaçınılmalıdır.
  • Ameliyat bölgesinin temizliği ve pansumanı konusunda verilen talimatlara uyulmalıdır.
  • Artan ağrı, ateş, belirgin kızarıklık, akıntı veya hızla büyüyen şişlik durumunda sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
  • Sperm kalitesindeki değişimi değerlendirmek için doktorun belirlediği zamanda semen analizi yapılmalıdır.

Sperm üretim döngüsü nedeniyle ameliyatın sperm değerleri üzerindeki etkisinin görülmesi birkaç ay sürebilir. Bu nedenle ameliyat sonrasında erken dönemde yapılan tek bir sperm testiyle tedavinin başarısı hakkında kesin karar verilmemelidir.

Varikosel Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Her varikosel ilerleyen dönemde ciddi sorunlara neden olmaz. Özellikle belirti vermeyen ve testis fonksiyonlarını etkilemeyen vakalar, hekim kontrolünde takip edilebilir.

Ancak bazı hastalarda varikosel zamanla testis fonksiyonlarını etkileyebilir. Tedavi edilmeyen ve klinik açıdan anlamlı olan varikosel durumlarında şu sorunlar görülebilir:

  • Testis hacminde azalma veya gelişim geriliği
  • Sperm sayısı ve hareketliliğinde bozulma
  • Çocuk sahibi olma güçlüğü
  • Süreğen testis ağrısı veya rahatsızlık hissi

Bu nedenle varikosel tanısı konulduğunda hastalığın mutlaka ameliyat edilmesi gerekmez; ancak düzenli takip ve gerekli değerlendirmelerin yapılması önemlidir.

*Web sitemizdeki bilgiler kişileri tanı ve tedaviye yönlendirme amacı taşımaz. Tanı ve tedaviye yönelik tüm işlemlerinizi doktorunuza danışmadan uygulamayınız. İçeriklerde Optimed Sağlık Grubu’nun tedavi edici sağlık hizmetlerine yönelik bilgiler yer almamaktadır.

Yazar / Editör İletişim Numarası: 0282 726 05 55 / 8011

Modern tıbbi teknolojilerin, alanında uzman hekimlerle buluşarak nitelikli sağlık hizmetine dönüşümü...
Amacımız; hasta haklarına saygılı, etik değerlere bağlı bir sağlık kuruluşu olarak bugüne kadar tesis ettiğimiz güvene dayalı iletişimi sürdürmek, teknolojik ve bilimsel gelişmeleri hastalarımızın hizmetine sunmak, hasta memnuniyetini en üst düzeyde sağlamak ve çalışanlarımızla bütünleşerek halkımıza layık, kesintisiz bir sağlık hizmeti sunmaya kararlılıkla devam etmektir.