Romatizma, kemik, kas, eklem, bağ dokusu ve hareket sistemini etkileyebilen çok sayıda hastalığı kapsayan genel bir tanımdır. Romatizmal hastalıklar yalnızca eklem ağrısından ibaret değildir. Bazı romatizma türlerinde eklemlerde ağrı, şişlik, kızarıklık ve hareket kısıtlılığı görülürken, bazı hastalıklarda kaslar, omurga, tendonlar veya vücudun farklı organları da etkilenebilir.

Romatizmal hastalıklar her yaşta ortaya çıkabilir. Hastalığın türüne göre belirtilerin başlangıç şekli, tuttuğu eklemler, süresi ve vücuttaki diğer bulgular değişiklik gösterebilir. Bu nedenle uzun süren veya tekrarlayan eklem ve kas ağrılarının değerlendirilmesi önemlidir.

Romatizma Neden Olur?

Romatizma tek bir hastalık olmadığı için her romatizmal hastalığın ortaya çıkma nedeni aynı değildir. Bazı romatizmal hastalıkların gelişiminde bağışıklık sisteminin normal çalışma düzeninin bozulması önemli rol oynar.

Bağışıklık sistemi normal şartlarda vücudu bakteri, virüs ve diğer yabancı maddelere karşı korur. Otoimmün özellik gösteren bazı romatizmal hastalıklarda ise bağışıklık sistemi kendi dokularını yabancı olarak algılayarak bu dokulara karşı reaksiyon geliştirebilir. Bunun sonucunda eklem ve çevresindeki dokularda iltihaplanma meydana gelebilir.

Bununla birlikte bütün romatizmal hastalıklar bağışıklık sistemi kaynaklı değildir. Halk arasında “kireçlenme” olarak bilinen artrozda eklem kıkırdağında zaman içinde oluşan yıpranma ve yapısal değişiklikler ön plana çıkar. Fibromiyalji gibi yumuşak doku kaynaklı hastalıklarda ise yaygın kas ağrısı, hassasiyet ve sertlik görülebilir.

Romatizmal hastalıkların ortaya çıkmasında genetik yatkınlık, yaş, çevresel faktörler, enfeksiyonlar, hormonal ve metabolik özellikler gibi çeşitli etkenler rol oynayabilir.

Romatizma Her Yaşta Görülür mü?

Romatizmal hastalıklar çocukluk döneminden ileri yaşlara kadar farklı yaş gruplarında görülebilir. Ancak hastalığın türüne göre görülme yaşı ve belirtilerin şekli değişir. Bazı hastalıklar genç yaşlarda daha sık ortaya çıkarken, eklem kıkırdağındaki yıpranma ile ilişkili olan artroz gibi hastalıkların görülme ihtimali yaşla birlikte artabilir. Ailede romatizmal hastalık bulunması bazı hastalıklar açısından yatkınlığı artırabilir. Ancak romatizmal hastalıkların tamamı kalıtsal değildir.

Romatizma Belirtileri Nelerdir?

Romatizmanın belirtileri hastalığın türüne ve etkilenen bölgeye göre farklılık gösterir. En sık karşılaşılan şikayetler arasında eklem ve kas ağrıları bulunur. Romatizmal hastalıklarda görülebilen başlıca belirtiler şunlardır:

• Bir veya birden fazla eklemde ağrı
• Eklemlerde şişlik
• Eklem çevresinde sıcaklık artışı
• Eklem hareketlerinde kısıtlanma
• Sabahları belirgin olan eklem tutukluğu
• Bel ve sırt ağrısı
• Kalça bölgesinde ağrı ve sertlik
• Hareket etmekte zorlanma
• Eğilme veya başı çevirme gibi hareketlerde güçlük
• Kaslarda ağrı ve hassasiyet
• Uzun süren eklem şikayetleri
• Bazı hastalıklarda halsizlik ve genel vücut yakınmaları

Özellikle eklem ağrısının uzun süre devam etmesi, şişlik ve hareket kısıtlılığının eşlik etmesi durumunda uzman değerlendirmesi gerekir.

Sabah Tutukluğu Romatizma Belirtisi Olabilir mi?

Sabahları yataktan kalkarken eklemlerde veya vücutta belirgin bir tutukluk hissedilmesi bazı romatizmal hastalıkların önemli belirtilerinden biri olabilir. Özellikle uzun süren sabah tutukluğu, hareket ettikçe azalan eklem sertliği ve buna eşlik eden ağrı varsa romatolojik açıdan değerlendirme yapılması gerekebilir. Ancak sabah tutukluğu tek başına romatizma anlamına gelmez. Farklı eklem ve kas hastalıklarında da benzer şikayetler görülebilir.

Romatizma Soğuk ve Nemli Havalarda Artar mı?

Halk arasında romatizmanın doğrudan soğuk veya nemli havadan kaynaklandığı düşünülse de romatizmal hastalıkların temel nedeni hava koşulları değildir. Bununla birlikte bazı kişilerde hava değişiklikleri sırasında eklem ve kas ağrılarının daha belirgin hissedildiği görülebilir. Özellikle daha önce hasar görmüş veya iltihaplı eklemlerde ağrı ve sertlik hava değişimlerinden etkilenebilir. Bu nedenle soğuk veya nemli havalarda ağrının artması, tek başına romatizma tanısı koydurmaz.

Fazla Kilo Romatizmayı Etkiler mi?

Fazla kilo özellikle diz, kalça ve ayak bileği gibi vücudun ağırlığını taşıyan eklemler üzerinde daha fazla yük oluşturur. Bu durum mevcut eklem sorunlarının daha fazla hissedilmesine neden olabilir. Uzun süreli aşırı kilo, özellikle diz ve kalça eklemlerinde kıkırdak ve eklem yapıları üzerindeki mekanik yükü artırarak artroz gelişme riskini de etkileyebilir. Bu nedenle fazla kilolu kişilerde uygun beslenme ve hekim önerisi doğrultusunda kilo kontrolü, eklem sağlığının korunmasına yardımcı olabilir.

Romatizma Çeşitleri Nelerdir?

Romatizma çok geniş bir hastalık grubunu ifade eder. Sık karşılaşılan bazı romatizmal hastalıklar şunlardır:

Romatoid Artrit

Romatoid artrit, bağışıklık sisteminin eklemlere yönelik iltihabi yanıt oluşturmasıyla seyreden kronik bir romatizmal hastalıktır. Özellikle el ve ayaklardaki küçük eklemlerde ağrı, şişlik ve sabah tutukluğu görülebilir.

Ankilozan Spondilit

Ankilozan spondilit özellikle omurga ve leğen kemiği ile omurganın birleştiği bölgedeki eklemleri etkileyebilen iltihaplı bir romatizma türüdür. Bel ve sırt ağrısı ile sabah tutukluğu önemli belirtiler arasındadır.

Gut Hastalığı

Gut, kandaki ürik asit seviyesinin yükselmesi ve eklemlerde ürat kristallerinin birikmesi sonucunda ortaya çıkabilir. Genellikle ani başlayan, şiddetli eklem ağrısı, şişlik ve kızarıklık ile kendini gösterebilir.

Osteoartrit (Kireçlenme)

Halk arasında kireçlenme olarak bilinen osteoartrit, eklem kıkırdağında ve eklem yapılarında zamanla meydana gelen yıpranma ve değişikliklerle ilişkilidir. Diz, kalça, el ve omurga gibi bölgelerde daha sık görülür.

Fibromiyalji

Fibromiyalji, yaygın kas ve vücut ağrısı, hassasiyet, yorgunluk ve uyku problemleri gibi şikayetlerle seyredebilir. Eklemde iltihaplanma ile seyreden klasik romatizmal hastalıklardan farklı özelliklere sahiptir.

Romatizma Nasıl Teşhis Edilir?

Romatizmal hastalıkların tanısında öncelikle hastanın şikayetleri ve ayrıntılı tıbbi öyküsü değerlendirilir. Ağrının ne zaman başladığı, hangi eklemlerde görüldüğü, ne kadar sürdüğü, sabah tutukluğu olup olmadığı ve şikayetlerin hareketle nasıl değiştiği tanı sürecinde önemlidir.

Fizik muayenenin ardından gerekli görülürse kan testleri ve görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir. Tanı sürecinde;

• Kan testleri
• İltihap göstergeleri
• Romatizmal hastalıklara yönelik özel testler
• Röntgen
• Ultrasonografi
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR) gibi yöntemlerden hastanın durumuna göre yararlanılabilir.

Romatizmal hastalıkların birbirinden farklı özellikleri bulunduğundan yalnızca tek bir kan testi ile romatizma tanısı koymak her zaman mümkün değildir. Tanı, hastanın şikayetleri, muayene bulguları, laboratuvar sonuçları ve gerektiğinde görüntüleme bulgularının birlikte değerlendirilmesiyle konulur.

Romatizma Nasıl Tedavi Edilir?

Romatizma tedavisi, hastalığın türüne, şiddetine, hangi eklemlerin veya dokuların etkilendiğine ve varsa diğer organ tutulumlarına göre planlanır. Tedavinin temel amacı ağrıyı ve iltihabı kontrol altına almak, eklem hareketlerini korumak, hastalığın ilerlemesini önlemek ve kişinin günlük yaşamını daha rahat sürdürebilmesini sağlamaktır.

İlaç Tedavisi

Hastalığın türüne göre farklı ilaçlardan yararlanılabilir. Ağrı kesici ilaçlar, steroid olmayan antiinflamatuvar ilaçlar ve bağışıklık sistemi üzerinde etkili ilaçlar tedavi planında yer alabilir. Bazı iltihaplı romatizmal hastalıklarda hastalığın ilerlemesini kontrol altına almak amacıyla hastalık modifiye edici ilaçlar veya biyolojik tedaviler de kullanılabilir. İlaç seçimi mutlaka hastanın tanısı ve genel sağlık durumu dikkate alınarak hekim tarafından yapılmalıdır.

Fizik Tedavi ve Egzersiz

Fizik tedavi ve rehabilitasyon, birçok romatizmal hastalıkta tedavinin önemli bir parçasıdır. Hastanın durumuna göre egzersiz programları, eklem hareket açıklığını korumaya yönelik uygulamalar, kasları güçlendirme çalışmaları ve ağrıyı azaltmaya yönelik fizik tedavi yöntemlerinden yararlanılabilir.

Düzenli ve kontrollü egzersiz, eklem hareketliliğinin korunmasına ve kas gücünün desteklenmesine yardımcı olabilir. Ancak egzersiz programının hastalığın aktif dönemine ve kişinin fiziksel durumuna uygun şekilde hazırlanması önemlidir.

Ergoterapi

Bazı romatizmal hastalıklarda günlük yaşam aktiviteleri zorlaşabilir. Ergoterapi, kişinin giyinme, yemek hazırlama, banyo yapma ve diğer günlük işlerini eklemleri daha az zorlayacak şekilde gerçekleştirmesine yardımcı olabilir.

Cerrahi Tedavi

Romatizmal hastalığın ileri dönemlerinde eklem yapısında ciddi hasar, şekil bozukluğu veya belirgin hareket kaybı oluşması durumunda cerrahi tedavi gündeme gelebilir. Özellikle ileri derecede eklem hasarı bulunan hastalarda diz veya kalça protezi gibi cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.

Beslenme ve Kilo Kontrolü

Beslenme, romatizmal hastalığın türüne göre farklı önem taşıyabilir. Örneğin gut hastalığında ürik asit düzeylerinin kontrol altında tutulması tedavinin önemli unsurlarından biridir. Fazla kilosu bulunan kişilerde ise kilo kontrolü, özellikle diz ve kalça gibi yük taşıyan eklemlerdeki mekanik yükün azaltılmasına yardımcı olabilir. Beslenme programının hastanın hastalığına ve genel sağlık durumuna uygun şekilde düzenlenmesi gerekir.

Romatizma Tedavisinde Erken Tanı Neden Önemlidir?

Bazı romatizmal hastalıklar ilerleyici özellik gösterebilir. Özellikle iltihaplı romatizmal hastalıklarda erken tanı ve uygun tedavi, eklemlerde kalıcı hasar oluşma riskinin azaltılması açısından önem taşır. Uzun süre devam eden eklem ağrısı, tekrarlayan şişlik, sabah tutukluğu, bel ve sırt ağrısı veya hareket kısıtlılığı gibi şikayetlerin ihmal edilmemesi gerekir. Erken dönemde yapılan değerlendirme sayesinde hastalığın türü belirlenerek kişiye uygun tedavi ve takip planı oluşturulabilir.

Robotik Lazer Tedavisi Romatizmada Kullanılır mı?

Robotik lazer uygulamaları, bazı kas-iskelet sistemi sorunlarında ağrı ve hareket kısıtlılığı gibi şikayetlerin azaltılmasına yönelik destekleyici tedavi seçenekleri arasında değerlendirilebilir. Lazer uygulamalarında belirli dalga boyundaki ışık enerjisinden yararlanılır. Uygulamanın amacı tedavi edilen bölgedeki ağrı ve dokusal iyileşme süreçlerini desteklemektir.

Ancak robotik lazer tedavisi her romatizmal hastalık için standart veya tek başına yeterli bir tedavi değildir. Romatizmal hastalığın türü, aktif iltihap bulunup bulunmadığı, eklem hasarının derecesi ve kişinin genel sağlık durumu değerlendirilmeden tedavi yöntemi belirlenmemelidir. Bu nedenle robotik lazer veya diğer fizik tedavi uygulamalarının uygun olup olmadığı, hastayı değerlendiren uzman tarafından belirlenmelidir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Aşağıdaki şikayetlerden biri veya birkaçı uzun süre devam ediyorsa uzman değerlendirmesi önerilir:

• Geçmeyen veya tekrarlayan eklem ağrısı
• Eklemde şişlik ve sıcaklık artışı
• Sabahları uzun süren eklem tutukluğu
• Bel veya sırt bölgesinde sürekli ağrı
• Hareketlerde belirgin kısıtlanma
• Tekrarlayan eklem şişlikleri
• Açıklanamayan yaygın kas ve vücut ağrıları
• Günlük yaşam aktivitelerini etkileyen eklem problemleri

Özellikle ani başlayan şiddetli eklem ağrısı, belirgin şişlik, ateş veya genel durum bozukluğu gibi belirtiler varsa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

 

*Web sitemizdeki bilgiler kişileri tanı ve tedaviye yönlendirme amacı taşımaz. Tanı ve tedaviye yönelik tüm işlemlerinizi doktorunuza danışmadan uygulamayınız. İçeriklerde Optimed Sağlık Grubu’nun tedavi edici sağlık hizmetlerine yönelik bilgiler yer almamaktadır.

Yazar / Editör İletişim Numarası: 0282 726 05 55 / 8011