ESWT (Extracorporeal Shock Wave Therapy), Türkçe adıyla vücut dışından uygulanan şok dalga tedavisi, özel bir ESWT cihazı ve aplikatörü aracılığıyla oluşturulan akustik basınç dalgalarının vücudun hedeflenen bölgesine uygulanmasıyla gerçekleştirilen, girişimsel olmayan bir tedavi yöntemidir.

ESWT tedavisinde elektrik akımı yerine mekanik basınç dalgaları kullanılır. Bu dalgalar, tedavi edilen dokuda biyolojik yanıtları uyararak iyileşme sürecini desteklemeyi amaçlar.

Ultrason tedavisinden farklı olarak ESWT, yüksek basınçlı akustik dalgalar kullanır. Ultrason tedavisinde dokularda ısınma ve termal etkiler ön planda olabilirken ESWT'nin temel etki mekanizması mekanik basınç dalgalarıdır.

1970'li yıllardan itibaren böbrek taşlarını kırmak amacıyla kullanılmaya başlanan şok dalga teknolojisi, daha sonraki yıllarda kas-iskelet sistemi hastalıklarının ve çeşitli kronik ağrılı durumların tedavisinde de kullanılmaya başlanmıştır. Günümüzde ESWT, belirli kas ve tendon hastalıklarının yanı sıra bazı ürolojik rahatsızlıklarda da uygulanmaktadır.

ESWT Nasıl Etki Eder? (Etki Mekanizması)

ESWT cihazı, belirlenen tedavi bölgesine hastanın durumuna ve tedavi edilen rahatsızlığa göre ayarlanan akustik basınç dalgaları göndererek etki eder. Uygulanan dalgaların tipi, yoğunluğu ve diğer teknik özellikleri tedavi planına göre belirlenir.

ESWT'nin etki mekanizması tüm yönleriyle açıklığa kavuşmamış olmakla birlikte, basınç dalgalarının dokularda biyolojik yanıtları uyararak kanlanmayı ve hücresel metabolizmayı destekleyebildiği düşünülmektedir. Bu etkiler, bazı dokularda iyileşme ve yeniden yapılanma süreçlerine katkıda bulunabilir. ESWT'nin öne çıkan etki mekanizmaları şunlardır:

Doku iyileşmesini destekleme: Büyüme faktörleri ve protein senteziyle ilişkili süreçleri etkileyerek kollajen sentezini ve doku yeniden yapılanmasını destekleyebilir.

Kanlanmayı artırma: Özellikle tendon ve kemik-tendon birleşkesi gibi bölgelerde yeni damar oluşumunu destekleyebilir.

Hücresel yanıtları uyarma: Tenositler ve osteoprogenitör hücreler gibi doku onarımıyla ilişkili hücrelerin faaliyetlerini etkileyebilir.

Ağrıyı azaltma: Sinir uçları ve ağrı iletim mekanizmaları üzerindeki etkileri sayesinde ağrının azalmasına yardımcı olabilir.

Kalsifikasyonları hedefleme: Özellikle omuzdaki kalsifik tendinopati gibi bazı durumlarda kalsiyum birikimlerinin parçalanmasına ve zamanla azalmasına katkıda bulunabilir.

Kas ve tendon iyileşmesini destekleme: Uygun hastalarda kronik tendon sorunlarının ve bazı yumuşak doku rahatsızlıklarının tedavisinde kullanılabilir.

ESWT'nin etkisi; hastalığın türüne, süresine, uygulanan enerji düzeyine ve hastanın bireysel özelliklerine göre değişebilir.

ESWT Tedavisinin Avantajları Nelerdir?

ESWT, uygun hastalarda çeşitli kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarının tedavisinde kullanılabilen, cerrahi kesi gerektirmeyen bir yöntemdir. Başlıca avantajları şunlardır:

• Bazı kronik kas ve tendon rahatsızlıklarında ağrının hafiflemesini sağlayabilir
• Kanlanma ve hücresel yanıtlar üzerindeki etkileri sayesinde doku onarımına katkıda bulunabilir
• Cerrahi kesi gerektirmez ve genellikle hastanede yatış gerektirmeden uygulanır
• Uygulama sonrasında hastaların çoğu günlük aktivitelerine devam edebilir. Bununla birlikte, tedavi edilen bölgeye ve hastalığın durumuna göre aktivite kısıtlamaları önerilebilir
• Özellikle belirli tendon, bağ ve yumuşak doku rahatsızlıklarında tedavi seçeneklerinden biri olabilir
• Uygun egzersizler ve fizyoterapi uygulamalarıyla birlikte planlandığında tedavi sürecini destekleyebilir

ESWT genellikle anestezi gerektirmeden uygulanır. Bununla birlikte, işlem sırasında ağrı veya rahatsızlık hissedilebilir. Tedavinin başarısı ve yan etki riski; doğru hasta seçimi, uygun doz ve doğru uygulama tekniğiyle yakından ilişkilidir.

Kas-İskelet Sistemi Hastalıklarında ESWT Tedavisi

ESWT, özellikle kronikleşmiş bazı kas, tendon ve yumuşak doku rahatsızlıklarında kullanılan tedavi yöntemlerinden biridir. Fizik tedavi, egzersiz, ilaç tedavisi veya diğer konservatif yöntemlerden yeterli fayda göremeyen hastalarda, uygunluk değerlendirmesi sonrasında tedavi seçenekleri arasında yer alabilir. ESWT'nin yaygın olarak değerlendirildiği kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları şunlardır:

1. Omuz Bölgesi Hastalıkları

• Rotator manşet (rotator cuff) tendinopatileri
• Kalsifik tendinopati
• Donuk omuz (adeziv kapsülit)

2. Dirsek Bölgesi Hastalıkları

• Tenisçi dirseği (lateral epikondilit)
• Golfçü dirseği (medial epikondilit)
• Biseps ve triseps tendonlarına ait bazı tendinopatiler

3. Kalça Bölgesi Hastalıkları

• Büyük trokanterik ağrı sendromu ve trokanterik bursit
• Bazı seçilmiş kalça çevresi tendon rahatsızlıkları

Femur başı avasküler nekrozu (osteonekroz) gibi durumlarda ESWT'nin kullanımı, hastalığın evresi ve mevcut bilimsel kanıtlar dikkate alınarak uzman hekim tarafından değerlendirilmelidir.

4. El Bileği ve El Bölgesi

• Seçilmiş tendon ve yumuşak doku rahatsızlıkları

Karpal tünel sendromunda ESWT bazı hastalarda değerlendirilebilse de standart tedavi seçeneklerinin yerine otomatik olarak geçmez.

5. Diz Bölgesi Hastalıkları

• Patellar tendinopati (jumper's knee)

6. Bacak Bölgesi Hastalıkları

• Medial tibial stres sendromu (shin splints)

7. Ayak ve Ayak Bileği Hastalıkları

• Aşil tendinopatisi
• Plantar fasiit
• Topuk dikeni (kalkaneal spur) ile ilişkili topuk ağrısı

8. Kemik İyileşmesiyle İlgili Sorunlar

• Bazı gecikmiş kaynama ve kaynamama durumları (psödoartroz)

Bu hastalarda ESWT uygulaması, kırığın özellikleri ve iyileşme durumu değerlendirilerek ilgili uzman tarafından planlanmalıdır.

9. Diğer Kas ve Yumuşak Doku Rahatsızlıkları

• Kronik kas ve tendon ağrıları
• Miyofasiyal tetik noktalar
• Bazı yumuşak doku zedelenmeleri
• Seçilmiş artroz ve bel ağrısı vakaları

10. Lipödem

Lipödem tedavisinde ESWT bazı merkezlerde destekleyici bir yöntem olarak değerlendirilebilir. Ancak bu kullanım alanındaki bilimsel kanıtlar ve tedavi sonuçları, hastalığın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilmelidir. ESWT'nin her hastalıkta aynı düzeyde etkili olmadığı unutulmamalıdır. Tedavi kararı, hastanın muayenesi ve tanısı doğrultusunda verilmelidir.

ESWT Tedavisi Nasıl Uygulanır?

ESWT, özel bir cihaz ve aplikatör kullanılarak cilt üzerinden uygulanan, girişimsel olmayan bir tedavi yöntemidir. Tedavi süreci genel olarak şu aşamalardan oluşur:

• Hastanın şikayetleri, muayene bulguları ve varsa görüntüleme sonuçları değerlendirilir
• Uygulama yapılacak bölge ve hedef doku belirlenir
• Hastalığa ve hastanın toleransına uygun enerji düzeyi ve diğer uygulama parametreleri seçilir
• Cilt üzerine ultrason jeli sürülerek ESWT aplikatörü hedef bölgeye yerleştirilir ve belirlenen sayıda şok dalgası uygulanır
• Hastanın durumuna göre egzersiz, mobilizasyon ve günlük aktivitelere ilişkin öneriler verilir

ESWT seansları çoğunlukla 5-20 dakika sürer. Seans sayısı ve sıklığı tedavi edilen hastalığa göre değişmekle birlikte bazı tedavi planlarında haftada iki seans ve toplam beş seans uygulanabilir.

Uygulama sırasında hafif veya orta düzeyde ağrı hissedilebilir. İlk seans sonrasında ağrıda geçici bir artış da görülebilir. Tedaviye yanıt hemen ortaya çıkabileceği gibi haftalar içinde de gelişebilir. Bazı hastalarda iyileşme birkaç ay boyunca devam edebilir. ESWT sonrasında fizyoterapist eşliğinde yapılan mobilizasyon uygulamaları ve kişiye özel egzersizler, uygun hastalarda tedavi programını destekleyebilir.

Ürolojik Hastalıklarda ESWT Tedavisi

ESWT, kas-iskelet sistemi hastalıklarının yanı sıra bazı ürolojik rahatsızlıklarda da kullanılmaktadır. Ürolojide özellikle erektil disfonksiyon (sertleşme bozukluğu), kronik prostatit/kronik pelvik ağrı sendromu ve Peyronie hastalığında şok dalga tedavisi çeşitli protokollerle değerlendirilmektedir. Bu hastalıkların her birinde tedavinin amacı, uygulama yöntemi ve elde edilebilecek fayda farklıdır.

Sertleşme Bozukluğunda ESWT

Erektil disfonksiyon, cinsel ilişki için yeterli sertliğin sağlanamaması veya sürdürülememesi durumudur. Düşük yoğunluklu ekstrakorporeal şok dalga tedavisi, özellikle damar kaynaklı sertleşme bozukluğu bulunan bazı hastalarda tedavi seçeneklerinden biri olarak değerlendirilebilir. Bu uygulamada şok dalgaları, belirlenen protokole göre penisin farklı bölgelerine uygulanır. Seans süresi, atış sayısı, enerji yoğunluğu ve toplam seans sayısı kullanılan cihaza ve hastanın durumuna göre değişebilir.

Bazı protokollerde 5-6 seans veya daha uzun tedavi programları planlanabilmektedir. Ancak her hasta için aynı seans sayısının veya aynı enerji yoğunluğunun uygun olduğu söylenemez.

Tedaviye yanıt kişiden kişiye değişir. Bazı hastalarda haftalar içinde iyileşme görülebilir; ancak etkinliğin başlangıç zamanı ve elde edilen faydanın düzeyi garanti edilemez. Tedavi kararı üroloji uzmanının değerlendirmesiyle verilmelidir.

Kronik Prostatit ve Kronik Pelvik Ağrı Sendromunda ESWT

Kronik prostatit ve kronik pelvik ağrı sendromunda şok dalga tedavisi, bazı hastalarda ağrıyı ve yaşam kalitesini etkileyen belirtileri azaltmaya yönelik destekleyici bir seçenek olarak değerlendirilebilir. Bununla birlikte, tedavinin uygunluğu hastanın tanısına ve klinik durumuna göre belirlenmelidir.

Peyronie Hastalığında ESWT

Peyronie hastalığı, penis dokusunda plak oluşumu ve eğrilik gelişmesiyle seyredebilir. ESWT'nin bu hastalıktaki yeri sınırlıdır. Bazı hastalarda ağrının azaltılmasına yardımcı olabilse de penis eğriliğini düzeltme veya plakları ortadan kaldırma konusunda kesin bir fayda sağladığı söylenemez.

ESWT Tedavisinin Yan Etkileri Nelerdir?

ESWT, uygun hasta seçimi ve doğru uygulama koşullarında genellikle iyi tolere edilen bir tedavi yöntemidir. Bununla birlikte, uygulama sonrasında bazı geçici yan etkiler görülebilir. Olası yan etkiler şunlardır:

• Hafif veya orta düzeyde ağrı artışı
• Ciltte kızarıklık veya renk değişikliği
• Hafif morarma
• Şişlik
• Hassasiyet veya zonklama
• Uyuşma veya karıncalanma
• Sinir irritasyonuna bağlı yakınmalar
• Nadiren baş dönmesi

Yan etkilerin görülme olasılığı; uygulama bölgesine, enerji düzeyine, tedavi protokolüne ve hastanın bireysel özelliklerine bağlıdır. Uygulama sonrasında şiddetli veya giderek artan ağrı, belirgin şişlik ya da kalıcı duyu değişikliği gelişirse sağlık uzmanına başvurulmalıdır.

ESWT Kimlere Uygulanmaz? Kontrendikasyonlar Nelerdir?

ESWT her hasta için uygun olmayabilir. Tedavi öncesinde hastanın tıbbi öyküsü, kullandığı ilaçlar, mevcut hastalıkları ve uygulama yapılacak bölge değerlendirilmelidir. Aşağıdaki durumlarda ESWT uygulanması uygun olmayabilir veya özel değerlendirme gerektirebilir:

Gebelik veya gebelik şüphesi: Özellikle karın ve pelvis bölgelerine uygulamadan kaçınılmalıdır

Kanama bozuklukları: Hemofili ve benzeri pıhtılaşma bozukluklarında kanama riski değerlendirilmelidir.

Kan sulandırıcı ilaç kullanımı: Warfarin ve benzeri antikoagülanlar ile aspirin veya klopidogrel gibi antiplatelet ilaçların kullanımı hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Kanser veya tedavi bölgesinde tümör: Uygulama bölgesindeki malign hastalık durumunda tedavi genellikle uygulanmaz; hastalığın türü ve bölgesi dikkate alınmalıdır.

Aktif enfeksiyon veya açık yara: Tedavi bölgesindeki enfeksiyon, yara ve cilt sorunları değerlendirilmelidir.

Kalp pili veya kalp hastalıkları: Özellikle elektromanyetik alan kullanan cihazlarla yapılan uygulamalarda cihaz uyumluluğu ve kalp hastalığının durumu göz önünde bulundurulmalıdır.

Epilepsi: Özellikle baş bölgesine yakın uygulamalarda özel değerlendirme gerekir.

Osteogenezis imperfekta: Kemik kırılganlığının belirgin olduğu bu hastalıkta uygulamanın uygunluğu ayrıca değerlendirilmelidir.

Tedavi bölgesine yakın implantlar: İmplantın türü, konumu ve kullanılan cihazın özellikleri dikkate alınmalıdır.

Yakın zamanda kortizon enjeksiyonu yapılmış olması: Özellikle tendon bölgesine son haftalarda yapılan enjeksiyonlar uygulama planını etkileyebilir.

Fluorokinolon grubu antibiyotik kullanımı: Siprofloksasin gibi ilaçların tendonlarla ilişkili riskleri nedeniyle tedavi kararı dikkatle verilmelidir.

Tam tendon kopmaları: ESWT, tam tendon kopmalarında tek başına standart tedavi olarak değerlendirilmez.

İş birliğini güçleştiren durumlar: Hastanın tedaviye uyumunu engelleyen durumlarda bireysel değerlendirme yapılmalıdır.

ESWT, uygulama türüne ve tedavi bölgesine bağlı olarak omurga, baş-boyun bölgesi, büyük damarlar ve önemli sinir yapılarının üzerine uygulanmamalıdır. Çocuklarda büyüme plakları üzerine uygulamadan kaçınılmalıdır.

Göreceli Kontrendikasyonlar: Doktor Değerlendirmesi Gerektiren Durumlar

Aşağıdaki durumlarda ESWT tedavisi öncesinde ayrıntılı hekim değerlendirmesi yapılmalıdır:

• Aspirin, klopidogrel veya diğer kan sulandırıcı ilaçların kullanımı
• Tedavi bölgesine yakın kırık bulunması
• Aktif olmayan dönemdeki bazı inflamatuvar hastalıklar
• Tam iyileşmemiş Aşil tendonu yaralanmaları
• Akut tendon veya plantar fasya yırtıkları
• Aşırı hassasiyet veya duyu azalması
• Sinir iletimi ya da dolaşım bozuklukları

Bu durumların her biri için risk düzeyi farklıdır. ESWT'nin uygulanıp uygulanamayacağı, tedavi bölgesi ve cihazın özellikleri dikkate alınarak hekim tarafından belirlenmelidir.

EMTT (Ekstrakorporeal Manyetotransdüksiyon Tedavisi) Nedir?

EMTT (Extracorporeal Magnetotransduction Therapy), vücut dışından uygulanan elektromanyetik alanlar aracılığıyla dokularda biyolojik yanıt oluşturmayı amaçlayan bir tedavi yöntemidir. Son yıllarda kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarında ağrı ve inflamasyonun yönetimine yönelik olarak kullanılmaya başlanmıştır.

EMTT, ESWT'den farklı bir fiziksel mekanizmayla çalışır. Her iki yöntem de uygun hastalarda tedavi programının bir parçası olarak değerlendirilebilir. Hangi yöntemin tercih edileceği; hastalığın türüne, klinik bulgulara ve hekimin değerlendirmesine bağlıdır.

*Web sitemizdeki bilgiler kişileri tanı ve tedaviye yönlendirme amacı taşımaz. Tanı ve tedaviye yönelik tüm işlemlerinizi doktorunuza danışmadan uygulamayınız. İçeriklerde Optimed Sağlık Grubu’nun tedavi edici sağlık hizmetlerine yönelik bilgiler yer almamaktadır.

Yazar / Editör İletişim Numarası: 0282 726 05 55 / 8011